Wika Bilang Karapatan: Bakit Mahalaga ang Pantay na Pagkilala sa mga Wikang Katutubo?

Lizbeth Ringor

doi:10.64591/nefzd817

Authors

Lizbeth Ringor Zamboanga Peninsula Polytechnic State University, R.T. Lim Boulevard, Baliwasan Zamboanga City 7000 Author

DOI:

https://doi.org/10.64591/nefzd817

Keywords:

Karapatan sa Wika, Mga Wikang Katutubo, Linguistic Inclusion

Abstract

Sinusuri ng artikulong ito ang wika bilang isang karapatan at binibigyang-diin ang kahalagahan ng pantay na pagkilala sa mga wikang katutubo sa Pilipinas. Sa pamamagitan ng mga pag-aaral hinggil sa language policy, edukasyon, language revitalization, language shift, at language attitudes, ipinakikita kung paanong ang linguistic assimilation, dominance ng ilang wika, at diskriminasyon ay maaaring magtulak sa marginalisasyon at pagkawala ng mga katutubong wika. Binibigyang-diin din nito na ang pagpapanatili ng wika ay hindi lamang nakatuon sa bokabularyo at gramatika kundi maging sa mga kaalamang pangkultura at mga tradisyonal na paraan ng komunikasyon na nakapaloob dito. Ipinapangatuwiran ng artikulo na ang tunay na linguistic inclusion ay nangangailangan ng kongkretong suporta sa edukasyon, media, pampublikong komunikasyon, dokumentasyon, at mga programang pangkultura, habang aktibong isinasangkot ang mga mismong komunidad sa pangangalaga at pagpapaunlad ng kanilang mga wika. Sa huli, ang pantay na pagkilala sa mga wikang katutubo ay mahalaga sa pagprotekta sa dignidad, identidad, kultura, kaalaman, at karapatan ng mga pamayanang gumagamit nito.

References

Henne-Ochoa, R. (2018). Sustaining and revitalizing traditional Indigenous ways of speaking: An ethnography-of-speaking approach. Language & Communication, 62, 66–82. https://doi.org/10.1016/j.langcom.2018.07.002

Pelila, J. R. O., & Ayao-ao, S. L. (2025). Assessing archaism in Philippine Indigenous languages: The case of Kankanaey as spoken in Mankayan, Benguet, Philippines. AlterNative: An International Journal of Indigenous Peoples, 21(1), 54–63. https://doi.org/10.1177/11771801241309727

Ponce, A. R. C. (2025). Colonial mindset, appropriation, and emotion: Language attitudes towards English of multilingual speakers in southern Philippines. International Journal of Multilingualism, 22(3), 1943–1959. https://doi.org/10.1080/14790718.2025.2475371

Ponce, A. R. C., & Lucas, R. I. G. (2024). Language attitudes in linguistically diverse contexts: Implications for mother tongue education programme in Central Mindanao, Philippines. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 45(5), 1581–1595. https://doi.org/10.1080/01434632.2021.2002341

Zeng, J., & Li, X. (2023). Ideologies underlying language policy and planning in the Philippines. Humanities and Social Sciences Communications, 10, Article 405. https://doi.org/10.1057/s41599-023-01911-8